వాతావరణ మార్పుల నేపథ్యంలో రైతు నుంచి ప్రపంచ దేశాల వరకు అందరి పాత్ర
– రాజేంద్రరెడ్డి కుర్రే, సామాజిక రాజకీయ విశ్లేషకులు
ఎల్ నినో అంటే చాలా మంది కేవలం వర్షాలు తగ్గడం, కరువు రావడం అని మాత్రమే అనుకుంటారు. కానీ దాని వెనుక ఉన్న శాస్త్రీయ కారణాలు, అందులో మనిషి పాత్రను అర్థం చేసుకుంటేనే దాని నష్టాన్ని తగ్గించుకోగలం.
ఎల్ నినో ఎందుకు వస్తుంది?
భూమిపై వాతావరణాన్ని నడిపించే ప్రధాన ఇంజన్ పసిఫిక్ మహాసముద్రం. సాధారణ పరిస్థితుల్లో పసిఫిక్ లో తూర్పు నుంచి పడమరకు బలమైన గాలులు వీస్తాయి. ఈ గాలుల వల్ల దక్షిణ అమెరికా తీరం దగ్గర నుంచి వేడి నీరు ఆస్ట్రేలియా, ఇండోనేషియా వైపుకు నెట్టబడుతుంది. దీని ఫలితంగా మన భారతదేశంతో సహా ఆసియా వైపు వర్షాలు కురిసేందుకు అనుకూలమైన పరిస్థితులు ఏర్పడతాయి.
అయితే కొన్ని సంవత్సరాలకు ఒకసారి ఈ గాలుల బలం తగ్గిపోతుంది. అప్పుడు పడమర వైపుకు వెళ్లాల్సిన వేడి నీరు మధ్య, తూర్పు పసిఫిక్ లోనే నిలిచిపోయి సముద్ర ఉపరితల ఉష్ణోగ్రత 1 నుంచి 3 డిగ్రీల వరకు పెరుగుతుంది. ఈ అసాధారణ వేడెక్కడాన్నే ఎల్ నినో అంటారు. ఇది పూర్తిగా ప్రకృతి సహజంగా జరిగే చక్రం. ప్రతి 2 నుంచి 7 ఏళ్లకు ఒకసారి వస్తుంది.
మరి మనిషి పాత్ర ఏమిటి? ఇక్కడే అసలు సమస్య ఉంది.
ఎల్ నినో సహజమే అయినా, గత 30 ఏళ్లుగా దాని తీవ్రత, తరచుదనం పెరగడానికి మనిషే కారణం అవుతున్నాడని శాస్త్రవేత్తలు హెచ్చరిస్తున్నారు.
1. గ్లోబల్ వార్మింగ్: ఫ్యాక్టరీలు, వాహనాలు, విచ్చలవిడిగా కార్బన్ ఉద్గారాలతో భూమి వేడెక్కుతోంది. సముద్రాలు ఇప్పటికే సాధారణం కంటే వేడిగా ఉన్నాయి. దీనివల్ల ఎల్ నినో వచ్చినప్పుడు సముద్రం మరింత వేగంగా, మరింత తీవ్రంగా వేడెక్కుతోంది.
2. అడవుల నరికివేత: చెట్లను నరకడం వల్ల వర్షాన్ని పట్టి ఉంచే సామర్థ్యం, భూమిలో తేమ తగ్గిపోతోంది. ఎల్ నినో వల్ల వర్షం తగ్గితే, దాని ప్రభావం నేరుగా కరువుగా మారడానికి ఇది కారణమవుతోంది.
3. నీటి వనరుల విధ్వంసం: చెరువులు, కుంటలను పూడ్చడం, ఇసుక తవ్వకాలు, భూగర్భ జలాలను అతిగా తోడేయడం వల్ల నేలకు సహజంగా నీటిని నిల్వ చేసుకునే శక్తి లేకుండా పోయింది.
అంటే ఎల్ నినోను మనం ఆపలేం, కానీ దానిని మరింత ప్రమాదకరంగా మారుస్తున్నది మాత్రం మనమే.
నివారణలో మనిషి బాధ్యత – రైతు నుంచి ప్రభుత్వం వరకు
ఎల్ నినో నివారణ అంటే సముద్రాన్ని చల్లబరచడం కాదు. దాని ప్రభావాన్ని తట్టుకునే వ్యవస్థను నిర్మించడం.
రైతు స్థాయిలో:
ప్రకృతికి అనుకూల వ్యవసాయానికి మారాలి. రసాయన ఎరువుల వాడకం తగ్గించి సేంద్రియ ఎరువులు వాడడం వల్ల నేల తేమను నిలుపుకునే శక్తి పెరుగుతుంది. ప్రతి పొలంలో పడిన వర్షపు నీటిని పొలంలోనే ఇంకేలా ఫామ్ పాండ్, కందకాలు తవ్వాలి. ఒకే పంట కాకుండా తక్కువ నీరు అవసరమయ్యే పంటలకు మారడం కూడా పర్యావరణ బాధ్యతే.
సమాజ స్థాయిలో:
ప్రతి గ్రామంలో చెరువుల పునరుద్ధరణ, చెట్ల పెంపకం, ఇసుక దోపిడీని అరికట్టడం చేయాలి. నీటిని వృథా చేయకుండా సంఘంగా కాపాడుకోవాలి.
ప్రభుత్వ స్థాయిలో:
కేవలం పరిహారం ఇవ్వడం కాకుండా దీర్ఘకాలిక ప్రణాళికలు కావాలి. కార్బన్ ఉద్గారాలను తగ్గించే విధానాలు, సోలార్, సహజ వ్యవసాయానికి ప్రోత్సాహం, ప్రతి జిల్లాకు వాతావరణ ఆధారిత పంట ప్రణాళిక, అధికారిక వాతావరణ సమాచారాన్ని చివరి రైతు వరకు చేర్చే వ్యవస్థను బలోపేతం చేయాలి.
ముగింపు మాట:
ఎల్ నినో ప్రకృతి హెచ్చరిక. “నేను వస్తున్నాను, మీరు సిద్ధంగా ఉన్నారా?” అని అది ప్రతిసారీ అడుగుతోంది. ప్రకృతిని నిందించడం మాని, ప్రకృతిని నాశనం చేసే మన విధానాలను మార్చుకున్నప్పుడే రైతును కాపాడుకోగలం. విపత్తు వచ్చాక స్పందించడం కాదు, విపత్తు రాకముందే ప్రకృతితో కలిసి బతకడం నేర్చుకోవడమే నిజమైన నివారణ.
వ్యాసకర్త:
రాజేంద్రరెడ్డి కుర్రే
సామాజిక రాజకీయ విశ్లేషకులు
జాతీయ కార్యదర్శి, కేసరి యాక్టివ్ ప్రెస్ యూనిట్ అసోసియేషన్, తాడేపల్లి
