*పొలిటికల్ పవర్ సమగ్ర జాతీయ తెలుగు దినపత్రిక & పొలిటికల్ న్యూస్9 టీవీతెలుగు న్యూస్ తెలంగాణ ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రాల బ్యూరో ఇంచార్జి యర్ర నాగరాజు రెడ్డి*
భారతదేశ సాంస్కృతిక, పారిశ్రామిక నగరాలలో ఒకటైన భాగ్యనగరం హైదరాబాద్, నేడు వేగంగా మారుతున్న తన రూపురేఖలతో పాటు ఒక గంభీరమైన పర్యావరణ ముప్పును ఎదుర్కొంటుంది. ఒకప్పుడు ఆహ్లాదకరమైన వాతావరణానికి, చల్లటి గాలులకు నిలయంగా ఉన్న ఈ మహానగరం, ఇప్పుడు దినదినం క్షీణిస్తున్న గాలి నాణ్యతతో ఉక్కిరిబిక్కిరి అవుతోంది. దేశ రాజధానిని ప్రతి శీతాకాలంలోనూ పీడిస్తున్న దట్టమైన విషపూరిత వాతావరణం, ఇప్పుడు అచ్చంగా అటువంటి ఛాయలనే హైదరాబాద్‌లోనూ ప్రదర్శిస్తుండటం పౌర సమాజాన్ని, పర్యావరణవేత్తలను తీవ్రంగా కలవరపెడుతోంది.
నగరంలో రోజురోజుకు పెరిగిపోతున్న వాహనాల రద్దీ వాయు కాలుష్యానికి ప్రధాన కారణమవుతోంది. ప్రైవేట్ వాహనాల సంఖ్య గణనీయంగా పెరుగుతుండటం, ప్రజా రవాణా వ్యవస్థపై నమ్మకం సడలడం, ప్రతి ఇంటికీ బహుళ వాహనాలు ఉండటం వంటి పరిణామాలు రోజూ లక్షలాది లీటర్ల ఇంధనాన్ని దహనం చేస్తున్నాయి. దీనివల్ల విడుదలవుతున్న కార్బన్ మోనాక్సైడ్, నైట్రోజన్ ఆక్సైడ్స్ వంటి ప్రమాదకర వాయువులు నగర వాతావరణాన్ని తీవ్రంగా కలుషితం చేస్తున్నాయి. పాత బస్సులు, ఫిట్‌నెస్ లేని వాణిజ్య వాహనాల నుండి వెలువడే నల్లటి పొగ గాలిలో కలిసి ప్రాణాలను హరిస్తోంది.
వాహనాల కాలుష్యంతో పాటు, నగర పరిసరాల్లో మరియు అంతర్గతంగా జరుగుతున్న విపరీతమైన నిర్మాణ కార్యకలాపాలు పరిస్థితిని మరింత దిగజార్చుతున్నాయి. భారీ ఎత్తున జరుగుతున్న భవన నిర్మాణ పనులు, వంతెనల నిర్మాణాలు, మెట్రో పనులు గాలిలో ధూళి కణాలను ప్రమాదకర స్థాయికి పెంచుతున్నాయి. నిర్మాణ వ్యర్థాలను నిబంధనలకు విరుద్ధంగా బహిరంగ ప్రదేశాల్లో నిల్వ చేయడం, దుమ్ము రాలకుండా తగిన రక్షణ చర్యలు తీసుకోకపోవడం వల్ల ఇసుక, సిమెంట్ రేణువులు నిత్యం గాలిలో తేలుతూనే ఉంటున్నాయి.
ఇక పరిశ్రమల విషయానికి వస్తే, నగర చుట్టుపక్కల విస్తరిస్తున్న కర్మాగారాలు వెలువరించే రసాయన వ్యర్థాలు, చిమ్నీల నుండి వదిలే విషపూరిత ధూమము నగర పర్యావరణాన్ని దెబ్బతీస్తున్నాయి. పురపాలక సంఘం పరిధిలో చెత్తాచెదారాన్ని శాస్త్రీయ పద్ధతిలో నిర్వహించకపోవడం, ఎక్కడికక్కడ చెత్తను దహనం చేయడం వల్ల విడుదలయ్యే హానికారక వాయువులు పరిస్థితిని మరింత భయానకంగా మారుస్తున్నాయి. ప్లాస్టిక్ దహనం, మురుగునీటి నిల్వలు కూడా వాతావరణాన్ని విషతుల్యం చేస్తున్నాయి.
వాతావరణ మార్పులు మరియు భౌగోళిక పరిస్థితులు కూడా ఈ కాలుష్య దుస్థితికి ఆజ్యం పోస్తున్నాయి. శీతాకాలం సమీపించిన కొద్దీ ఉష్ణోగ్రతలు పడిపోవడం, గాలుల వేగం గణనీయంగా తగ్గిపోవడం జరుగుతుంది. దీనివల్ల నగర వాతావరణంలో ఉత్పన్నమయ్యే కాలుష్య కారకాలు, ధూళి మేఘాలు పైకి వెళ్లకుండా భూమికి దగ్గరలోనే ఒక పొరలాగా అతుక్కుపోతాయి. సరిగ్గా ఇదే సమస్య ప్రతిసారీ దేశ రాజధానిని ఉక్కిరిబిక్కిరి చేస్తుంది, ఇప్పుడు హైదరాబాద్ కూడా అదే తరహా వాతావరణ ఉచ్చులో చిక్కుకుంటోంది.
ఈ కాలుష్య కోరల్లో చిక్కుకుని నగర ప్రజలు తీవ్రమైన ఆరోగ్య సమస్యలను ఎదుర్కొంటున్నారు. గాలి నాణ్యతా సూచీ పడిపోవడంతో ఆస్తమా, శ్వాసకోశ వ్యాధులతో ఆసుపత్రుల పాలవుతున్న వారి సంఖ్య క్రమంగా పెరుగుతోంది. చిన్న పిల్లలు, వృద్ధులు మరియు ఉబ్బసం బాధితులు ఉదయం పూట నగరంలో తిరగలేని దుస్థితి ఏర్పడింది. గాలిలోని విష కణాలు రక్తనాళాల్లోకి చేరి గుండె జబ్బులకు, ఊపిరితిత్తుల వ్యాధులకు దారితీస్తున్నాయని వైద్య నిపుణులు తీవ్ర హెచ్చరికలు జారీ చేస్తున్నారు.
ఈ ముప్పును నివారించడానికి ప్రభుత్వాలు అత్యవసర చర్యలకు ఉపక్రమించాలి. నగరంలో ప్రజా రవాణా వ్యవస్థను మరింత బలోపేతం చేయడం, విద్యుత్ వాహనాల వాడకాన్ని ప్రోత్సహించడం, పరిశ్రమలపై కఠిన నిబంధనలు విధించడం అత్యవసరం. అలాగే, నగరంలో హరిత వలను విస్తరించడం, నిర్మాణ రంగ కార్యకలాపాలపై కఠిన పర్యవేక్షణ ఉండాలి. కాలుష్య నియంత్రణ మండలి నిరంతరం పర్యవేక్షిస్తూ, నిబంధనలు ఉల్లంఘించే వారిపై కఠిన చర్యలు తీసుకోవాలి. పౌరులు కూడా బాధ్యతాయుతంగా వ్యవహరించి ప్రైవేట్ వాహన వాడకాన్ని తగ్గిస్తేనే, మన భాగ్యనగరం మరో రూపం దాల్చకుండా కాపాడుకోగలం.
హైదరాబాద్‌లో గాలి నాణ్యత సూచీ (AQI) సురక్షితంగా ఉండాలంటే 0-50 మధ్య ఉండాలి,
కానీ ప్రస్తుతం దీపావళి పొగ మరియు శీతాకాలపు చలిగాలుల ప్రభావం వల్ల నగర సగటు AQI 263 నుండి 410 మధ్య (అనారోగ్యకరం నుండి అత్యంత తీవ్రమైన స్థాయికి) నమోదవుతోంది. ముఖ్యంగా ఊపిరితిత్తులకు హాని చేసే PM 2.5 కణాలు సాధారణ పరిమితి అయిన 60 మైక్రోగ్రాముల కంటే 2 నుండి 4 రెట్లు ఎక్కువగా (112 – 278 మైక్రోగ్రాములు) పెరిగిపోయాయి. ఈ కాలుష్య పొగమంచు వాతావరణంలోనే తక్కువ ఎత్తులో పేరుకుపోవడం వల్ల నగరవాసులు, ముఖ్యంగా శ్వాసకోశ సమస్యలు ఉన్నవారు బయటకు వెళ్లేటప్పుడు ఎన్‌95 మాస్కులు ధరించడం వంటి జాగ్రత్తలు తప్పనిసరిగా తీసుకోవాలి.
ఇట్లు
రాజేంద్ర రెడ్డి కుర్రే
రాజకీయ సామాజిక విశ్లేషకులు