ప్రజలతో మమేకమైన నాయకత్వానికి వైఎస్సార్ ఓ ప్రత్యేక అధ్యాయం
నాయకులు ఎందరో వస్తారు.. వెళ్తారు. పదవులు మారుతాయి.. ప్రభుత్వాలు మారుతాయి. కానీ కొందరు నాయకులు మాత్రం కాలం గడిచినా ప్రజల జ్ఞాపకాల నుంచి చెరిగిపోరు. రాజకీయాల్లో తమదైన ముద్ర వేసి, ప్రజల జీవితాలను ప్రభావితం చేసిన అలాంటి నాయకుల్లో డాక్టర్ వైఎస్ రాజశేఖర్ రెడ్డి ఒకరు. ఆయనను అభిమానులు ఆప్యాయంగా పిలుచుకునే ‘రాజన్న’ అనే పేరు నేటికీ ప్రజల మధ్య వినిపిస్తూనే ఉంది.
వైద్యుడిగా ప్రారంభమైన ఆయన ప్రస్థానం.. ప్రజా సమస్యలను అర్థం చేసుకున్న రాజకీయ నాయకుడిగా, ప్రతిపక్ష నేతగా, చివరకు ముఖ్యమంత్రిగా ఎదిగిన తీరు ఒక ప్రత్యేక రాజకీయ ప్రయాణం. కడప జిల్లా పులివెందుల ప్రాంతంతో బలమైన అనుబంధం కలిగిన వైఎస్సార్.. గ్రామీణ ప్రజల జీవన విధానం, రైతుల కష్టాలు, పేద కుటుంబాల ఆర్థిక ఇబ్బందులను దగ్గరగా చూసిన నాయకుడిగా రాజకీయ జీవితాన్ని కొనసాగించారు.
పాదయాత్ర.. రాజకీయ మలుపు
వైఎస్సార్ రాజకీయ జీవితంలో 2003లో చేపట్టిన పాదయాత్ర ఒక కీలక మలుపుగా నిలిచింది. మండుటెండల్లోనూ ప్రజల మధ్య నడుస్తూ వారి సమస్యలను నేరుగా తెలుసుకోవడం అప్పట్లో రాష్ట్ర రాజకీయాల్లో చర్చనీయాంశమైంది. రైతులు, కూలీలు, మహిళలు, విద్యార్థులు, ఉద్యోగులు, పేదలు ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలను ప్రత్యక్షంగా తెలుసుకోవడం ద్వారా ఆయన ప్రజలకు మరింత చేరువయ్యారు.
ఆ పాదయాత్ర కేవలం రాజకీయ ప్రచార కార్యక్రమంగా కాకుండా.. ప్రజల నాడిని తెలుసుకునే ప్రయత్నంగా నిలిచింది. అనంతరం జరిగిన రాజకీయ పరిణామాల్లో వైఎస్సార్ నాయకత్వంలో కాంగ్రెస్ పార్టీ అధికారంలోకి రావడానికి ఈ పాదయాత్ర కీలకంగా మారింది.
సంక్షేమమే పాలనకు ప్రధాన అజెండా
2004లో ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టిన వైఎస్సార్.. తన పాలనలో సంక్షేమ కార్యక్రమాలకు ప్రాధాన్యత ఇచ్చారు. రైతులకు ఉచిత విద్యుత్, ఆరోగ్యశ్రీ, ఫీజు రీయింబర్స్మెంట్, ఇందిరమ్మ ఇళ్లు, జలయజ్ఞం వంటి పలు కార్యక్రమాలు ఆయన ప్రభుత్వానికి గుర్తింపుగా నిలిచాయి.
ముఖ్యంగా ఆరోగ్యశ్రీ పథకం ద్వారా పేద కుటుంబాలకు ఖరీదైన వైద్యం అందుబాటులోకి తీసుకురావాలన్న ప్రయత్నం విస్తృత చర్చకు దారితీసింది. విద్యార్థుల ఉన్నత విద్యకు ఫీజు రీయింబర్స్మెంట్, రైతులకు ఉచిత విద్యుత్ వంటి నిర్ణయాలు కూడా వైఎస్సార్ పాలనలో సంక్షేమ రాజకీయాలకు ప్రతీకలుగా నిలిచాయి.
అయితే ప్రతి ప్రభుత్వ పథకానికీ అనుకూల, ప్రతికూల అంశాలు ఉన్నట్లే.. వైఎస్సార్ పాలనపై కూడా రాజకీయ విమర్శలు, ఆర్థికపరమైన చర్చలు కొనసాగాయి. అయినప్పటికీ సంక్షేమాన్ని ప్రభుత్వ పాలనలో ప్రధాన అంశంగా నిలబెట్టిన నాయకుడిగా ఆయన రాజకీయ చరిత్రలో తన స్థానాన్ని సంపాదించుకున్నారు.
రైతు.. పేద.. సామాన్యుడే రాజకీయానికి కేంద్రబిందువు
వైఎస్సార్ రాజకీయ శైలిలో సామాన్యుడితో మమేకం కావడం ప్రధాన లక్షణంగా కనిపించేది. రైతు సమస్యలను కేవలం ఎన్నికల అంశంగా కాకుండా రాష్ట్ర ఆర్థిక వ్యవస్థతో ముడిపడిన అంశంగా ఆయన ప్రస్తావించేవారు. సాగునీటి ప్రాజెక్టులకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో మౌలిక వసతుల అభివృద్ధిపై దృష్టి పెట్టడం ఆయన పాలనలో కనిపించిన మరో కోణం.
అందుకే వైఎస్సార్ను అభిమానించే వర్గాలు ఆయనను కేవలం ఒక రాజకీయ నాయకుడిగా కాకుండా.. తమ జీవితాల్లో ఏదో ఒక విధంగా ప్రభావం చూపిన నాయకుడిగా గుర్తుచేసుకుంటుంటాయి.
ఆకస్మిక మరణం.. రాష్ట్రానికి తీరని విషాదం
2009 సెప్టెంబర్ 2. ముఖ్యమంత్రి హోదాలో ఉన్న వైఎస్ రాజశేఖర్ రెడ్డి ప్రయాణిస్తున్న హెలికాప్టర్ ప్రమాదానికి గురైన వార్త రాష్ట్రాన్ని దిగ్భ్రాంతికి గురిచేసింది. ప్రజలతో మమేకమై పనిచేసిన నాయకుడిగా ఉన్న సమయంలోనే ఆయన ఆకస్మిక మరణం రాజకీయ రంగంలో తీవ్ర విషాదాన్ని మిగిల్చింది.
కాలం గడిచింది. రాజకీయ సమీకరణాలు మారాయి. కొత్త తరాల నాయకత్వం వచ్చింది. అయినప్పటికీ వైఎస్సార్ పేరు మాత్రం రాజకీయ చర్చల్లో కొనసాగుతూనే ఉంది. ఆయన ప్రవేశపెట్టిన సంక్షేమ పథకాలు, రాజకీయ శైలి, ప్రజలతో ఆయనకు ఉన్న అనుబంధం ఇప్పటికీ విశ్లేషణకు వస్తూనే ఉన్నాయి.
రాజకీయాలకు అతీతంగా ఒక జ్ఞాపకం
వైఎస్సార్ రాజకీయ వారసత్వంపై భిన్నాభిప్రాయాలు ఉండొచ్చు. ఆయన పాలనను సమర్థించే వారు ఉన్నారు.. విమర్శించే వారూ ఉన్నారు. అయితే ఒక నాయకుడిగా ఆయన ప్రజలపై చూపిన ప్రభావాన్ని మాత్రం విస్మరించడం సాధ్యం కాదు.
ప్రజల మధ్యకు వెళ్లడం.. వారి సమస్యలను వినడం.. సంక్షేమాన్ని పాలనలో కీలక అంశంగా మార్చడం.. రాజకీయ ప్రత్యర్థిత్వాన్ని ఎదుర్కొంటూ తన లక్ష్యాలను ముందుకు తీసుకెళ్లడం వంటి అంశాలు ఆయన రాజకీయ ప్రస్థానానికి ప్రత్యేకతను తీసుకొచ్చాయి.
నాయకుడి అసలైన కొలమానం పదవి కాదు.. పదవి నుంచి వెళ్లిపోయిన తర్వాత కూడా ప్రజలు ఆయనను ఎంతగా గుర్తు చేసుకుంటారన్నదే. ఆ పరీక్షలో వైఎస్ రాజశేఖర్ రెడ్డి తనదైన ముద్ర వేశారు.
అందుకే..
కాలం మారినా జ్ఞాపకం చెరగలేదు.
రాజకీయాలు మారినా అభిమానం తగ్గలేదు.
పదవి పోయినా పేరు మిగిలింది.
- మరుపురాని రాజన్న.. మరువలేని రాజన్న.
వర్ధంతి సందర్భంగా డాక్టర్ వైఎస్ రాజశేఖర్ రెడ్డికి ఘన నివాళి.