(పొలిటికల్ పవర్ – విశ్లేషణాత్మక కథనం)
*పొలిటికల్ పవర్ సమగ్ర జాతీయ తెలుగు దినపత్రిక & పొలిటికల్ న్యూస్9 టీవీతెలుగు న్యూస్ తెలంగాణ ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రాల బ్యూరో ఇంచార్జి యర్ర నాగరాజు రెడ్డి*
మెరిసే విద్యుత్ కాంతులు, వినిపించే రంగురంగుల ప్రకటనలు, శీతలీకరించిన గాజు గదులు.. బయట నుంచి చూస్తే షాపింగ్ మాల్స్, కార్పొరేట్ సూపర్ మార్కెట్లు ఎంతో ఆకర్షణీయంగా కనిపించే ఒక వర్ణరంజిత ప్రపంచం. కానీ, ఆ అద్దాల మేడల వెనుక ప్రతినిత్యం 10 నుంచి 12 గంటల పాటు నిలబడి నలిగిపోతున్న వేలాది మంది సేల్స్ గర్ల్స్, సేల్స్ బాయ్స్, సెక్యూరిటీ గార్డులు, బిల్లింగ్ ఆపరేటర్ల జీవితాల్లో మాత్రం తీవ్రమైన చీకటి అలముకుంది. కనీస కార్మిక చట్టాలు అమలు కాక, యజమానుల వేధింపులతో నిశ్శబ్దంగా నరకం అనుభవిస్తున్నారు.
1. నిలబడే బతుకులు.. తీరని శారీరక క్షోభ (సేల్స్ సిబ్బంది)
షాపింగ్ మాల్స్‌లో పనిచేసే సేల్స్ గర్ల్స్, సేల్స్ బాయ్స్ అనుభవిస్తున్న ప్రధాన సమస్య – నిరంతర నిలబడి ఉండటం.
* కూర్చుంటే శిక్ష: డ్యూటీ వేళల్లో ఒక్క నిమిషం కూర్చున్నా, లేదా గోడకు ఆనుకున్నా సీసీటీవీ కెమెరాల్లో చూసి ఫైన్లు వేసే యాజమాన్యాలు ఉన్నాయి.
* ఆరోగ్య సమస్యలు: రోజుకు 10-12 గంటలు వరుసగా నిలబడటం వల్ల చిన్న వయస్సులోనే కాళ్ల సిరలు ఉబ్బిపోవడం (Varicose Veins), తీవ్రమైన నడుము నొప్పి, మోకాళ్ల నొప్పులతో బాధపడుతున్నారు.
* కనీస విరామం కరవు: షిఫ్టులో కనీసం భోజనం చేయడానికి లేదా మంచినీళ్లు తాగడానికి కూడా తగినంత సమయం ఇవ్వకపోవడం గమనార్హం.
2. నిమిషం ఆలస్యమైతే జీతంలో కోత.. మానసిక ఒత్తిడి (బిల్లింగ్ ఆపరేటర్లు)
షాపింగ్ మాల్స్, సూపర్ మార్కెట్లలో అత్యంత ఒత్తిడితో కూడిన పని బిల్లింగ్ కౌంటర్ ఆపరేటర్లది.
* క్యాష్ తేడాలు వస్తే సొంత జేబు నుంచే: రోజంతా వేలాది రూపాయల లావాదేవీలు జరిపే క్రమంలో చిల్లర సమస్యలు లేదా సిస్టమ్ లోపాల వల్ల పైసా తేడా వచ్చినా, ఆ సొమ్మును ఆపరేటర్ల జీతాల నుంచే మినహాయించుకుంటారు.
* బాత్‌రూమ్‌కు వెళ్లాలన్నా అనుమతి కష్టమే: రద్దీ సమయాల్లో కౌంటర్ వదిలి పక్కకు వెళ్లేందుకు కూడా అనుమతి లభించదు. దీంతో మానసిక ఒత్తిడితో పాటు మూత్రపిండాలు, జీర్ణకోశ సంబంధిత సమస్యల బారిన పడుతున్నారు.
3. ఎండైనా, వానైనా డ్యూటీ.. హక్కులు లేని సెక్యూరిటీ గార్డులు
మాల్స్, డిపార్ట్‌మెంటల్ స్టోర్లకు రక్షణగా నిలిచే సెక్యూరిటీ గార్డుల పరిస్థితి మరింత దయనీయం.
* అపరిమిత పనివేళలు: 8 గంటల పనిదినం అనేది వీరికి వర్తించదు. 12 గంటల పాటు నిలబడే డ్యూటీ చేయాల్సి వస్తోంది.
* థర్డ్ పార్టీ ఏజెన్సీల దోపిడీ: ఏజెన్సీలు యజమానుల వద్ద నుంచి భారీగా సొమ్ము వసూలు చేస్తూ, గార్డులకు మాత్రం చేతికి చాలీచాలని వేతనాలు ఇస్తున్నాయి. పి.ఎఫ్ (PF), ఈ.ఎస్.ఐ (ESI) సౌకర్యాలు కాగితాలకే పరిమితమవుతున్నాయి.
* సౌకర్యాలు లేని నిరీక్షణ: నిలబడటానికి సరైన షెల్టర్, తాగడానికి శుభ్రమైన నీరు కూడా లభించని పరిస్థితులలో ఎండ, చలి, వానలలో విధి నిర్వహణ చేస్తున్నారు.
4. మహిళా ఉద్యోగుల ప్రైవసీ, భద్రతా ప్రశ్నలు
సేల్స్ రంగానికి వచ్చే మహిళా ఉద్యోగినులు ఎదుర్కొంటున్న సమస్యలు వర్ణనాతీతం.
* విశ్రాంతి గదులు (రెస్ట్ రూమ్స్) లేవు: చాలా చోట్ల మహిళలకు ప్రత్యేక వాష్‌రూమ్‌లు ఉండవు.
* వేధింపులు: కస్టమర్ల నుంచి లేదా తోటి సిబ్బంది, పర్యవేక్షకుల నుంచి ఎదురయ్యే లైంగిక, మానసిక వేధింపులపై ఫిర్యాదు చేస్తే ఉద్యోగాలు ఊడతాయనే భయంతో మౌనంగా భరిస్తున్నారు.
డిమాండ్లు & పరిష్కార మార్గాలు:
* ‘రైట్ టూ సిట్’ (కూర్చునే హక్కు) చట్టం అమలు చేయాలి: తమిళనాడు, కేరళ రాష్ట్రాల తరహాలోనే తెలుగు రాష్ట్రాల్లోనూ షాపింగ్ మాల్స్ సిబ్బందికి పనివేళల్లో కూర్చునేందుకు స్టూల్స్/కుర్చీలు ఏర్పాటు చేసేలా చట్టాన్ని కఠినంగా అమలు చేయాలి.
* అదనపు పనివేళలకు (Overtime) వేతనం: 8 గంటలకు మించి పనిచేయించే ప్రతి నిమిషానికి ఓవర్‌టైమ్ అలవెన్స్ చెల్లించాలి.
* లేబర్ డిపార్ట్‌మెంట్ ఆకస్మిక తనిఖీలు: షాపింగ్ మాల్స్, ఆన్‌లైన్ గ్రాసరీ వేర్‌హౌస్‌లపై కార్మిక శాఖ అధికారులు నిరంతరం ఆకస్మిక తనిఖీలు నిర్వహించి, కనీస వేతనాలు, పి.ఎఫ్, ఈ.ఎస్.ఐ అమలు తీరును పరిశీలించాలి.
* బాధ్యతాయుత ఏజెన్సీ వ్యవస్థ: సెక్యూరిటీ ఏజెన్సీల దోపిడీకి అడ్డుకట్ట వేసి నేరుగా నియామకాలు లేదా గుర్తింపు పొందిన ఏజెన్సీల ద్వారా మాత్రమే రిక్రూట్‌మెంట్ జరిగేలా చూడాలి.
> సమగ్ర దృక్పథం:
> వినియోగదారులకు నాణ్యమైన సేవలు అందిస్తూ, కార్పొరేట్ సంస్థల లాభాల బాటలో కీలక పాత్ర పోషిస్తున్న ఈ శ్రామిక రంగాన్ని ప్రభుత్వం, చట్టాలు తక్షణమే గుర్తించాలి. “లాభాలు కార్పొరేట్లవి.. శ్రమ దోపిడీ కార్మికులదా?” అనే ప్రశ్నకు సమాధానం దొరకాలంటే ప్రభుత్వం తక్షణమే స్పందించి ప్రత్యేక చట్టాలు, మార్గదర్శకాలను అమలు చేయాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉంది.
>