త్యాగం వడ్డెరలది… భోగం పెట్టుబడి వర్గాలదా?
రాళ్లను పగులగొట్టిన చేతులకు మైనింగ్ సంపదలో హక్కు ఎప్పుడు?
పొలిటికల్ పవర్ సమగ్ర జాతీయ తెలుగు దినపత్రిక పి ఎన్ 9 టీవీ తెలుగు న్యూస్ భద్రాద్రి కొత్తగూడెం ఖమ్మం జిల్లాల బ్యూరో బత్తుల గోపాలరావు
భారతదేశ అభివృద్ధి చరిత్రను పరిశీలిస్తే ఎన్నో వర్గాల శ్రమ కనిపిస్తుంది. అయితే రాళ్లను పగులగొట్టి, కొండలను తొలిచి, చెరువులు తవ్వి, కాలువలు నిర్మించి, రహదారులకు పునాదులు వేసి, నగరాల నిర్మాణానికి తమ చెమటను ధారపోసిన శ్రమజీవి సమాజాల్లో వడ్డెర జాతి ఒక ముఖ్యమైన సమాజం.వడ్డెరల జీవితం రాయితో ముడిపడి ఉంది. రాయి వారి వృత్తి, రాయి వారి జీవనాధారం, రాయితోనే వారి తరతరాల అనుభవం. అయితే ఇక్కడే ఒక కీలకమైన ప్రశ్న తలెత్తుతుంది. త్యాగం వడ్డెరలది అయితే.ఈ దేశంలో భోగం మాత్రం సంపన్న వర్గాలకే ఎందుకు దక్కుతోంది? శ్రమ ఒకరిది… సంపద మరొకరిది ఎందుకు? చెమట ఒకరిది… లాభం ఇంకొకరిది ఎందుకు? రాళ్లను వెలికితీసే చేతులు పేదలుగానే మిగిలిపోతే, ఆ రాళ్లతో సంపద సృష్టించుకునే పెట్టుబడి వర్గాలు మాత్రం మరింత సంపన్నులు కావడం ఎందుకు? ఇది కేవలం వడ్డెర జాతి ప్రశ్న కాదు. ఇది ప్రతి శ్రమజీవి ఎదుర్కొంటున్న ఆర్థిక అసమానతకు సంబంధించిన ప్రశ్న. శ్రమ వడ్డెరలది… సంపదపై నియంత్రణ మరొకరిది ఒక మైనింగ్ ప్రాంతంలో కొండను తొలిచి రాయిని బయటకు తీయడానికి కార్మికుడి శ్రమ అవసరం. ఎండను, వానను, దుమ్మును, శబ్దాన్ని, ప్రమాదాన్ని లెక్కచేయకుండా వడ్డెర కార్మికులు పనిచేస్తారు. రాయి బయటకు వచ్చిన తర్వాత దానికి విలువ పెరుగుతుంది. రాయి కంకరగా మారుతుంది. కంకర నిర్మాణ రంగంలోకి వెళ్తుంది. దాని చుట్టూ రవాణా, క్రషింగ్, కటింగ్, నిర్మాణం వంటి అనేక వ్యాపారాలు అభివృద్ధి చెందుతాయి. కానీ ఈ మొత్తం ఆర్థిక గొలుసులో మొదటి మెట్టు వేసిన కార్మికుడి జీవితం మాత్రం ఎందుకు మారదు? ఇదే శ్రమ దోపిడీ యొక్క అసలు స్వరూపం. కార్మికుడు తన శ్రమను అమ్ముకుంటాడు. పెట్టుబడిదారుడు ఆ శ్రమ ద్వారా విలువను సృష్టించి లాభాన్ని పొందుతాడు. కార్మికుడికి రోజువారీ ఆదాయం వస్తుంది; పెట్టుబడి వర్గానికి ఆస్తి, లాభం, వ్యాపార విస్తరణ లభిస్తాయి. అందుకే శ్రమకు కేవలం కూలీ ఇవ్వడం సరిపోదు. శ్రమజీవికి ఆర్థిక ఎదుగుదలకు అవకాశం ఇవ్వాలి. మైనింగ్పై హక్కు అంటే ఏమిటి? మైనింగ్పై హక్కు అంటే సహజ వనరులను చట్టవిరుద్ధంగా స్వాధీనం చేసుకోవడం కాదు. మైనింగ్ రంగంలో తరతరాలుగా పనిచేస్తున్న వడ్డెర సమాజానికి చట్టబద్ధమైన ఆర్థిక అవకాశాలు, ఉపాధి, వ్యాపారం, సహకార భాగస్వామ్యం, స్వయం ఉపాధి కల్పించాలని కోరడం. సహజ వనరుల వినియోగం ద్వారా ఆర్థిక అభివృద్ధి జరుగుతున్నప్పుడు, ఆ రంగానికి శ్రమను అందిస్తున్న సమాజాలు కూడా ఆ అభివృద్ధిలో భాగస్వాములు కావాలి. కార్మికుడి నుంచి యజమాని వరకు ఎదగాలి వడ్డెర యువత భవిష్యత్తు కేవలం కూలీ పనితో పరిమితం కాకూడదు. వారు క్వారీ నిర్వహణ, రాయి కటింగ్, క్రషింగ్, రవాణా, నిర్మాణ సామగ్రి తయారీ, మైనింగ్కు సంబంధించిన చిన్న పరిశ్రమల్లో వ్యాపారవేత్తలుగా ఎదగాలి. కార్మికుడికి పని ఇవ్వడం ఒక దశ. కార్మికుడే యజమానిగా ఎదిగే అవకాశం ఇవ్వడం అసలు సాధికారత. శ్రమ దోపిడీకి ముగింపు కావాలి మైనింగ్ రంగంలో పనిచేసే కార్మికుల భద్రత అత్యంత ముఖ్యమైనది. భద్రతా పరికరాలు, బీమా, వైద్య సదుపాయాలు, చట్టబద్ధమైన వేతనాలు, పని ప్రదేశంలో భద్రతా ప్రమాణాలు తప్పనిసరిగా అమలు కావాలి. ఒక కార్మికుడి ప్రాణం పోయినప్పుడు అతని కుటుంబం పరిహారం కోసం కార్యాలయాల చుట్టూ తిరగాల్సిన పరిస్థితి ఉండకూడదు. మైనింగ్లో లాభం లెక్కించే ముందు కార్మికుడి ప్రాణానికి విలువ లెక్కించాలి. మైనింగ్ రంగంలో వడ్డెరల ఆర్థిక హక్కుల కోసం 15 ప్రధాన డిమాండ్లు వడ్డెర సహకార సంఘాలకు అర్హత ఉన్న ప్రాంతాల్లో మైనింగ్, క్వారీ రంగాల్లో చట్టబద్ధమైన అవకాశాలు కల్పించాలి. వడ్డెర యువతకు మైనింగ్ మరియు రాయి ఆధారిత పరిశ్రమల్లో ప్రత్యేక స్వయం ఉపాధి పథకాలు ఏర్పాటు చేయాలి. రాయి కటింగ్, క్రషింగ్, నిర్మాణ సామగ్రి, రవాణా రంగాల్లో యూనిట్లు స్థాపించేందుకు సబ్సిడీ రుణాలు అందించాలి. మైనింగ్ రంగంలో పనిచేస్తున్న వడ్డెర కార్మికుల కోసం ప్రత్యేక నైపుణ్యాభివృద్ధి శిక్షణా కేంద్రాలు ఏర్పాటు చేయాలి. ప్రమాదకర మైనింగ్ పనుల్లో పనిచేసే ప్రతి కార్మికుడికి భద్రతా పరికరాలు, బీమా, వైద్య సదుపాయాలు తప్పనిసరి చేయాలి. మైనింగ్ ప్రమాదంలో మరణించిన కార్మికుల కుటుంబాలకు తక్షణ పరిహారం, పునరావాసం మరియు ప్రత్యామ్నాయ ఉపాధి కల్పించాలి. మైనింగ్ ప్రాంతాల్లో నివసించే వడ్డెర కుటుంబాల పిల్లలకు విద్య, హాస్టల్, నైపుణ్యాభివృద్ధి సదుపాయాలు కల్పించాలి. వడ్డెర యువతకు ఆధునిక మైనింగ్ యంత్రాల నిర్వహణ, సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, వ్యాపార నిర్వహణపై శిక్షణ ఇవ్వాలి. మైనింగ్ రంగంలో కాంట్రాక్టర్ల ద్వారా జరిగే కార్మిక శ్రమ దోపిడీని అరికట్టేందుకు కఠినమైన పర్యవేక్షణ చేపట్టాలి. కార్మికులకు చట్టబద్ధమైన కనీస వేతనాలు, పని గంటలు, సెలవులు మరియు ఇతర కార్మిక హక్కులు అమలు చేయాలి. వడ్డెర సహకార సంఘాలకు బ్యాంకు రుణాలు, ప్రభుత్వ ఆర్థిక సంస్థల ద్వారా తక్కువ వడ్డీ రుణాలు అందించాలి. మైనింగ్కు సంబంధించిన ప్రభుత్వ విధానాలు రూపొందించే సమయంలో వడ్డెర సమాజ ప్రతినిధులకు తగిన భాగస్వామ్యం కల్పించాలి. మైనింగ్ ప్రాంతాల్లో స్థానిక శ్రమజీవులకు ఉపాధి మరియు స్వయం ఉపాధి అవకాశాలకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలి. వడ్డెర సమాజం ఆర్థికంగా స్వయం సమృద్ధి చెందేందుకు ప్రత్యేక అభివృద్ధి కార్యక్రమాన్ని రూపొందించాలి. వడ్డెరలను కేవలం మైనింగ్ కార్మికులుగా కాకుండా మైనింగ్ రంగంలో భాగస్వాములు, పారిశ్రామికవేత్తలు, యజమానులుగా ఎదిగేలా ప్రత్యేక కార్యాచరణ ప్రణాళిక రూపొందించాలి. దానం కాదు… హక్కు కావాలి వడ్డెర సమాజం ఎవరి దయ కోసం ఎదురుచూడటం లేదు.దానం కాదు అవకాశం కావాలి. సానుభూతి కాదు – సమాన హక్కు కావాలి. కేవలం కూలీ కాదు – ఆర్థిక భాగస్వామ్యం కావాలి. తమ శ్రమతో దేశ నిర్మాణానికి తోడ్పడిన సమాజానికి, తమ నైపుణ్యంతో ఆర్థికంగా ఎదగడానికి మార్గం చూపాలి. రాళ్లను పగులగొట్టిన చేతులు ఇక తమ భవిష్యత్తును కూడా నిర్మించాలి. ముగింపు వడ్డెర సమాజ చరిత్ర రాళ్లతో రాసిన చరిత్ర. ఆ రాళ్ల వెనుక వారి చెమట ఉంది. వారి శ్రమ ఉంది. వారి జీవితాలు ఉన్నాయి. కానీ ఇప్పుడు కాలం మారాలి. త్యాగం ఒకరిది, భోగం మరొకరిది అనే ఆర్థిక వ్యవస్థ ఎంతకాలం? శ్రమ ఒకరిది అయితే సంపదపై నియంత్రణ మరొకరిదే ఎందుకు? దేశ నిర్మాణంలో మా చేతులు కావాలంటే, ఆర్థిక నిర్మాణంలో మా భాగస్వామ్యం ఎందుకు ఉండకూడదు? వడ్డెర సమాజం అడిగేది ఎవరి హక్కును లాక్కోవాలని కాదు.తమ శ్రమకు తగిన గౌరవం, తమ నైపుణ్యానికి తగిన అవకాశం, మైనింగ్ రంగంలో తమకు తగిన ఆర్థిక భాగస్వామ్యం కావాలని. రాళ్లను పగులగొట్టిన చేతులను ఇకపై కేవలం కూలీ చేతులుగా చూడకండి. అవే చేతులు పరిశ్రమలు నిర్మించాలి.అవే చేతులు ఆస్తులు సృష్టించాలి.అవే చేతులు భవిష్యత్తును నిర్మించాలి. త్యాగం మాదైతే… భోగంలో మా వాటా ఎక్కడ?” శ్రమ మాదైతే… సంపద సృష్టిలో మా భాగస్వామ్యం ఎక్కడ? ఇది ఒక ప్రశ్న మాత్రమే కాదు వడ్డెర జాతి ఆర్థిక స్వాభిమానానికి పిలుపు. వ్యాసకర్త వల్లెపు సోమరాజు ఫోన్: 9391278579